Hakkımda . Gizlilik . İletişim . RSS


Korona Virüs (COVID-19)


Korona Virüs (COVID-19)

Korona virüs olarak bilinen bu salgın ilk günlerde Wuhan virüsü olarak anılırken sonrasında önce 2019-NCOV ARD ( 2019 NOVEL CORONA VIRUS CYTE RESPIRATORY DISTRESS) olarak, en son ise COVID-19 olarak tanımlanan salgına dönüştü. 2019'un Aralık ayında Çin'in Hubei Eyaletinin Wuhan kentinde atipik pnömoni (zatürre) tanısı koyulmasıyla başlayan ve hızla yayılan salgının yeni bir virüsten kaynaklandığı ortaya çıktı. Aynı günlerde hastalığın Wuhan'daki deniz ürünleri pazarından kaynaklandığı uzmanlar tarafından tespit edildi.

COVID-19 tek sarmallı bir RNA virüsüdür. Kılıfındaki proteinler onun hangi hücrelere bağlanıp içine gireceğini belirlemekte. Yani virüs her hücreye bağlanmıyor. Bu nedenle farklı virüsler farklı organlarda hastalığa sebep oluyor. Örneğin nezle virüsü üst solunum yollarında enfeksiyona neden olurken, COVID-19 akciğerlerde enfeksiyona neden oluyor.

Bu yazıdaki içerik:

covid 19 virüsünün kaynağı yarasa veya pangolin olabilir

Enfeksiyonun Nedeni

İnsanlar arasında bulaşıcı ama hayvan kaynaklı olduğu düşünülen SARS-CoV virüsü ile %79,5, yarasa korona virüsü ile %96 genetik olarak benzerlikleri olan ve bir RNA virüsü olan COVID-19 virüsünün, yarasalarda değişime uğrayarak insana geçiş yaptığı düşünülmekle birlikte pangolin adındaki hayvanla da ilgisi olduğu düşünülüyor.

Bulaşma Şekli

İnsandan insana bulaşan COVID-19 virüsünün hava yolu ile bulaşması yakın mesafeden ilişkiyle mümkün. Dolayısıyla öksürük veya hapşırma ile virüs içeren damlacıklar, en fazla 1,8 metreden kolayca enfeksiyon başlatabiliyor. Bu nedenle hasta kişilerin maske takması, hasta olmayanlarında ellerini sık sık yıkaması gerekiyor. Bu virüs, kanıtlanmamakla beraber, kuluçka döneminde de bulaşabiliyor. Zira 1 Şubat 2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü (WHO), belirtisiz vakaların da bulaşıcı olabileceği yönünde bir bildiri yayınladı. Hastalığın başladığı Wuhan ile dünyanın birçok kenti arasında direkt uçak seferleri bulunduğundan, hastalık henüz anlaşılamadan dünyanın başka şehirlerine gidilmesi salgının yayılmasında önemli bir etken oldu. Salgın tanımlandıktan sonra Çin'de Wuhan ile Hubei arasında 33 milyon kişi karantinaya alındı. Aynı zamanda Çin, 5 günde 1000 kişilik bir sahra hastanesi ve karantina merkezi kurdu. Virüsün genomik yapısı tanımlanınca dünyanın önde gelen laboratuvarlarında antikor için çalışmalara başlandı.

Kuluçka Süresi, Tanı ve Korunma

Virüsün kuluçka süresi 2-14 gün olarak duyurulmuştu. Fakat hastalığın kuluçka süresinin ortalama olarak 3 gün olarak belirlendiğini belirtelim. Bazı araştırmalar bu süreyi 24 güne kadar uzatmakta. Ama bu sürenin ikincil enfeksiyonlardan kaynaklandığı yani hastalığı ilk kaynaktan alanlardan değil, hasta olan kişilerle karşılaşıldığında hasta olanlar için geçerli olduğu düşünülüyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) tanı için belirlediği bazı ilkeler şöyle:

  • Düşmeyen ateş,
  • Nefes darlığı,
  • Kan sayımında lökositler veya lenfositlerde azalma.

Bunlara ek olarak hastalığın bazı bulguları yönünden zatürre veya soğuk algınlığıyla (yani nezleyle) benzeştiğini de belirtmekte yarar var. Her zatürre veya nezle olanın COVID-19 taşıdığını söylemek zor ama bu hastalıkların belirtilerini taşıyan hastalara mutlaka COVID-19 testi yapılması önem arz etmekte. Tabii bu kişilerin bir yerden bir yere seyahat edip etmedikleri de bilinmeli.

T.C. Sağlık Bakanlığı şu durumlar için vatandaşları uyarıyor ve dikkatli olmaya çağırıyor:

  • Son 14 gün içerisinde enfeksiyon görülen ülkelerin birinden geldiyseniz cerrahi maske takarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
  • Eğer öksürüyorsanız, ateşiniz varsa ve nefes almakta zorlanıyorsanız, cerrahi maske takarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
  • Evde izolasyon önerilen bir kişiyle aynı odada bulunduğunuz anlarda maskenizi mutlaka takın.

Elde edilen veriler doğrultusunda, ileri yaştakiler ve kronik hastalığı olanlarda enfeksiyonun ağır seyretme riski yüksek. COVID-19 için geliştirilen bir tedavi şekli bulunmadığını da not edelim. Piyasada bu hastalığın ilacı diye satılan şeyler dolandırıcılıktan ibaret.

Bu hastalıktan korunma ise riskli bölgelerden gelen insanların karantinaya alınmasıyla başlıyor. Bunun yanı sıra kişisel temizliğe; özellikle ellerin sık sık yıkanmasına dikkat etmek gerekiyor. Ayrıca havlu, bardak gibi eşyaların ortak kullanılmaması önemli. Virüsten korunmak amacıyla N95 tipi maske takmak, kalabalık yerlerde bulunmamak yine alınabilecek tedbirler arasında. T.C. Sağlık Bakanlığı'nın tavsiyeleri şu şekilde sıralanıyor:

  • El hijyenine önem verilmelidir.
  • Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol içerikli el antiseptiği kullanılmalıdır.
  • Sınıflar ve iş yerleri başta olmak üzere kapalı alanlar sık sık havalandırılmalıdır.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirmek için dengeli ve sağlıklı beslenilmelidir.
  • Gıdalar tüketilmeden önce iyice yıkanmalıdır.
Sağlık Bakanlığı'nın COVID-19'a karşı önerileri 14 kural

Bu yazı Popular Science Türkiye Mart 2020 sayısında Dr.Alp Sırman tarafından hazırlanan yazıdan alıntılanarak hazırlanmıştır. Ayrıca T.C. Sağlık Bakanlığı'nın verdiği bilgiler kullanılmıştır.


16 Mart 2020