Gürkan Özsoy Blog

#Bloglamak . #Bludit . #Güncel . #Matematik . #Öğrencilik


10 Maddede Kıdem Tazminatında Fon Aldatmacası


Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)'nin bu başlıkta hazırlattığı ve kamuoyunu bilgilendirme amacı taşıyan kitapçığı mahkeme kararıyla yasaklandı. AKP-MHP tarafından hazırlanan ve çalışanların kıdem tazminatı hakları dahil pek çok hakkını ele alan yasa tasarısı ise mecliste görüşülecek. İşte bu yasa tasarısıyla hangi haklar elimizden alınacak, bunları bilmek bence önemli. Madde madde bakalım...

kıdem tazminatı

1- Kıdem tazminatı nedir?

Kıdem tazminatı belirli bir iş yerinde en az bir yıl süre ile çalışan işçiye kanunun saydığı koşulların varlığı halinde işe başladığı tarihten sona erdiği tarihe kadar geçen süre içinde her tam yıl için işçiye ödenecek en az 30 günlük giydirilmiş (brüt) ücret tutarındaki tazminattır.

2- Mevcut yasaya göre kıdem tazminatına hakkını hak ediş koşulları nelerdir?

• İşveren tarafından 4857 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında kalanlar,

• İşçi tarafından 4857 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinde sayılan sebepleri taşıyanlar,

• Muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmek için işten ayrılanlar,

• Evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile iş akdini sona erdiren kadınlar,

• 506 Sayılı Kanunun geçici 81’inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılanlar kıdem tazminatı hakkı elde edebilirler.

3- Dünya genelinde kıdem tazminatı hakkı nasıl uygulanmaktadır?

Kıdem tazminatı hakkı farklı hak ediş biçimleri gösterse de dünyanın birçok ülkesinde uygulanmaktadır. Birçok Avrupa ülkesi kıdem tazminatı hakkını işçiler lehine bireysel ve toplu iş sözleşmeleriyle garanti altına alınmıştır. Fransa, Belçika, Danimarka ve Yunanistan gibi ülkelerde toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçi sayısı yüzde 90’ların üzerindedir. Diğer AB ülkelerinde toplu sözleşme kapsamında yer alan işçilerin sayısı yüzde 50’nin üzerindedir. Bahsedilen ülkelerde işçilerin toplu sözleşmeler ile kıdem tazminatını hak etme oranı daha yüksek seviyededir.

Türkiye Toplu İş Sözleşmesinden yararlanabilme hakkı bakımından AB ve OECD ülkeleri arasında yüzde 7 ile en son sırada yer almaktadır. Bu durumda Türkiye’de toplu sözleşmeler aracılığıyla da kıdem tazminatı hakkına erişebilmek oldukça güçtür.

4- Sayılarla Kıdem Tazminatı

sayılarla kıdem tazminatı

5- Türkiye’de Kıdem Tazminatı

türkiye'de kıdem tazminatı

6- AKP İktidarı Ne Yapmak İstiyor?

Ülkemizde kıdem tazminatı hakkı 1936’dan bugüne işçiler lehine gelişerek devam etmiştir. 1980 Askeri darbesinden sonran darbeciler bile kıdem tazminatı hakkına dokunmaya cesaret edememiştir. Öte taraftan AKP iktidarı "kıdem tazminatı hakkının sürekli olarak kaldırılmasını" gündeme getirerek, işçilerin 84 yıllık kazanımını ve birikimini ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır.

84 yıldır çalışma yaşamında yer alan işçileri korumaya dönük caydırıcı bir etki taşıyan bu son güvenceyi "Bireysel Hesap Sistemi" ve "Fona Devredilme" gibi uygulamalar tehdit etmektedir. Kıdem tazminatı hakkının olası bir değişiklik ile ortadan kaldırılması ile işçilerin iş güvencesi elinden alınacak, işten çıkartılmaları kolaylaşacaktır. Bu yüzden Kıdem tazminatı hakkının fona devredilmesine karşı çıkılmalıdır.

7- İktidar Kıdem Tazminatını Nasıl Ortadan Kaldıracak?

Kriz yok

8- Kıdem Tazminatı Fona Devredilirse Ne Olur?

Kıdem tazminatının daha öncesinde birçok kez fona devredilmesi girişimi olsa da, fona devredilmesine yönelik ilk yasal adımlar 2003 yılında çıkartılan 4857 sayılı İş Kanunu’nun geçici 6. maddesi ile atılmıştır. Geçici 6. maddede kıdem tazminatı için bir fon kurulacağı ve fon kuruluncaya kadar 1475/14. maddenin geçerli olacağı belirtilmiş olmasına rağmen konu ile ilgili bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır.

Kıdem tazminatının fona devrilmesi neticesinde;

• Kanunda her tam yıl için ödenen 30 günlük ücretin, yıllık ücrete oranı en az yüzde 8,3’tür.Bunun yerine her ay işverenler, işçiler adına brüt ücretin yüzde 3 oranındaki primi fona yatırmayı talep etmektedir. Bu durumda işçilerin kıdem hakkı alacakları yüzde 3 oranında azaltılacaktır. Kıdem tazminatı gün sayısı yarı yarıya düşecek ve bu şekilde kıdem tazminatında hak edilen ücrette yarı yarıya düşecektir.

• Kıdem Tazminatının fona devri ile tıpkı işsizlik sigorta fonunda olduğu gibi, fonun amaç dışı kullanılmasını da beraberinde getirecektir.

• Kıdem tazminatının fona devri ile birlikte kıdem tazminatı işveren bağlantısı kopmuş olacağından, kıdem tazminatına esas gün sayısının iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleriyle arttırılmasının önü de kapanmış olacaktır.

• Ayrıca kıdem hakkının bu şekli ile ortadan kaldırılması neticesinde işçilerin iş güvencesi elinden alınacak ve işten çıkarmalar kolaylaşacaktır.

9- Kıdem Tazminatının Bireysel Emeklilik Sistemi ile ortak fona devredilmesindeki amaç nedir?

Kıdem hakkının bireysel emeklilik sistemi ile ortak bir fonda toplanması ile işçiler büyük hak kaybına uğrayacak, hâli hazırda kıdem tazminatı hakkından yararlanma koşulları ortadan kalkacaktır. İşçiler belirli bir süre prim ödemeleri takdirde belirli şartlarda kıdem tazminatını alabilecektir. Belirtilen bu prim ödeme gün sayısı ise 10 ile 15 yıl arasında değişiklik gösterecektir. Buna göre;

• Kıdem tazminatı belirli prim ödeme süresi (10 ile 15 yıl arası) halinde yalnızca emeklilik ve ölüm hallerinde yararlanılabilecek,

• Mevcut yasaya göre evlilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirenler ve Askerlik hizmetini yerine getirecek olanlar kıdem tazminatı hakkından mahrum kalacak,

• Sağlık nedenleriyle iş sözleşmesini sona erdirenler kıdem tazminatı alamayacaktır,

• Kıdem tazminatının fona devri ile işçilerin sistemde biriken ücretleri, fonlar nile reel sektöre ve şirketlere ucuz finansman kaynağı olarak sağlanacaktır,

• İşçilerin emeği ve güvencesi şirketlere ucuz kredi olarak sunulacaktır.

Sonuç olarak bireysel emeklilik hesabı ile ortak bir fonda birleştirilecek olan kıdem tazminatı, işçinin kıdem hakkının gasp edilmesi sürecini beraberinde getirecektir.

10- CHP Ne Öneriyor?

Kıdem tazminatının fona devrinin gündeme gelmesiyle birlikte 5 Haziran 2017’de CHP EMEK BÜROLARI olarak “KIDEM TAZMİNATI ÇALIŞTAYI’’ düzenledik. 3 İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nu ilk kez bir araya getirerek, kıdem tazminatının fona devredilmesi önerisini gündemden kaldırdık. Kıdem Tazminatı noktasında kazanılmış haklara dokunulmadan, tüm işçilerin bugün ve gelecekte bu haktan daha fazla yararlanabilmesi için;

• Kıdem tazminatı çalışma yılı şartı olmaksızın kullanılabilen bir hak olmalıdır.

• Kıdem tazminatına tüm çalışanların erişimi sağlanmalı, bu erişim önündeki tüm engeller kaldırılmalıdır. Kıdem tazminatında kanun hâkimiyeti ve herkesin bu hakka saygı göstermesi sağlanmalıdır.

• 1475 sayılı iş kanununun 14. Maddesinde belirtilen kıdem tazminatı hak ediş koşullarına; "İş sözleşmesini kendisinden kaynaklanmayan mücbir sebeplerle sona erdirmek zorunda kalan ve bu mücbir sebebi belgeleyen işçiye" de kıdem tazminatı ödenmesini hükme bağlayan düzenlemeler getirilmelidir.

• Her türlü işten ayrılma durumunda işverenler tarafından ödenen ve ödenmemesi durumunda devlet tarafından güvence altına alınan bir hak olarak yeniden düzenlenmelidir.

• İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesi durumunda, kıdem tazminatı hakkının güvence altına alınması için 173 sayılı ILO sözleşmesinin onaylanması gereklidir.

• Fon ve Bireysel hesap sistemi uygulamalar asla hayata geçirilmemeli, kıdem hakkı işçilerin geleceği için teminat altına alınmalıdır.

• İşçi Sendikalarının itiraz ve görüşleri dikkate alınmadan kıdem tazminatı konusunda hiçbir çalışma yapılmamalıdır.

kıdem tazminatıma dokunma

Nasıl yorum yaparım?